Gdy w polskich domach zaczeto wylaczac stare nadajniki, miliony widzow zorientowaly sie, ze ich telewizory przestaly odbierac programy. Na ekranach pojawil sie komunikat o braku sygnalu, a telewizja naziemna – dotad darmowa – stala sie niedostepna. Powodem byla zmiana standardu nadawania na DVB-T2 z kodekiem HEVC, czyli druga generacje cyfrowej telewizji naziemnej. Nowy sposob transmisji zastapil poprzedni standard DVB-T i choc przyniosl lepsza jakosc obrazu oraz wiecej kanalow w tym samym pasmie, wymagal odpowiedniego sprzetu. Jesli Twoj odbiornik nie obsluguje nowego kodowania, nie zobaczysz niczego. W tym poradniku wyjasniamy krok po kroku, jak dziala DVB-T2, jak sprawdzic zgodnosc telewizora, dobrac antene, wybrac dekoder oraz jak rozwiazac najczestsze usterki.

Czym rozni sie DVB-T2 od poprzedniego standardu

Skrot DVB-T2 oznacza Digital Video Broadcasting – Terrestrial 2, czyli druga generacje cyfrowej telewizji naziemnej. Roznica polega przede wszystkim na sposobie kompresji – nowy standard korzysta z kodeka HEVC (H.265), okolo dwukrotnie wydajniejszego od poprzedniego H.264. W tym samym pasmie radiowym miesci sie wiecej kanalow w wyzszej jakosci – zamiast obrazu SD ogladasz programy w HD. Zmiana dotyczy tez lepszego zabezpieczenia przed zakloceniami i stabilniejszego odbioru w trudnych warunkach, na przyklad w gestej zabudowie. Warto pamietac, ze sam zapis „DVB-T2" na obudowie telewizora nie gwarantuje obslugi HEVC – to dwie rozne rzeczy, a w Polsce brak HEVC oznacza czarny ekran.

Jakie programy odbierzesz za darmo – multipleksy w pigulce

Telewizja naziemna nadaje przez kilka tzw. multipleksow, czyli zbiorczych pakietow kanalow. Kazdy multipleks zajmuje jedno pasmo radiowe i miesci od kilku do kilkunastu stacji:

• MUX-1 – Stopklatka, ESKA TV, TTV, Polo TV, TV Trwam, Fokus TV, Antena HD, Wydarzenia 24
• MUX-2 – Polsat, TVN, TV4, TV6, TV Puls, Puls 2, TVN 7, Super Polsat
• MUX-3 – TVP 1 HD, TVP 2 HD, TVP 3, TVP Info HD, TVP Sport HD, TVP Kultura, TVP Historia, TVP ABC
• MUX-8 – nadaje w pasmie VHF: Zoom TV, Nowa TV, WP i inne, rozdzielczosc SD

Lacznie ponad 35 kanalow dostepnych bez oplat. W przypadku MUX-8 warto zwrocic uwage, ze nadaje w pasmie VHF – nie kazda antena przeznaczona wylacznie do UHF ten multipleks odbierze. Przy montazu anteny trzeba uwzglednic oba pasma.

Jak sprawdzic, czy Twoj telewizor jest gotowy na DVB-T2

Najprostszy sposob to wyszukanie modelu na stronie producenta w rubryce „tuner" lub „standardy odbioru". Poszukaj zapisu DVB-T2/HEVC lub DVB-T2 H.265. Sam napis „DVB-T2" bez dopisku HEVC moze oznaczac, ze sprzet odbiera sygnal, ale nie dekoduje obrazu w nowym formacie. Telewizory produkowane po 2018 roku zazwyczaj maja wbudowany tuner DVB-T2/HEVC, choc nie jest to regula. Drugi sposob to metoda kanalu testowego: po automatycznym wyszukiwaniu sprawdz, czy dostepny jest kanal nr 28 i czy wyswietla obraz. Jesli tak – tuner jest zgodny. Jesli ekran pozostaje ciemny – potrzebujesz zewnetrznego dekodera.

Jaki dekoder DVB-T2 wybrac – porownanie modeli i cen

Gdy telewizor nie obsluguje HEVC, jedynym wyjsciem jest zakup zewnetrznej przystawki. Dobre urzadzenia mozna kupic juz od okolo 80 zl:

Na co zwrocic uwage? Przede wszystkim na zlacze HDMI – bez niego nie podlaczysz dekodera do nowszego telewizora. Jesli masz starszy odbiornik z wejsciem SCART, upewnij sie, ze dekoder posiada takie gniazdo (WIWA H.265 PRO, Ferguson Ariva). Funkcja PVR (nagrywanie na pendrive) bywa przydatna, ale nie kazdy jej potrzebuje. Dekodery 4K warto rozwazyc tylko przy telewizorze w tej rozdzielczosci.

Antena – jaka wybrac i dlaczego to nie jest obojetne

Nawet najlepszy dekoder nie pomoze, jesli antena nie odbiera sygnalu z odpowiednia jakoscia. Wybor zalezy od odleglosci od nadajnika, uksztaltowania terenu i pasma nadawania. W poblizu nadajnika (do 15–20 km) czesto wystarczy antena pokojowa. Na wieksze odleglosci potrzebna jest antena zewnetrzna kierunkowa. Do odbioru wszystkich multipleksow – w tym MUX-8 w pasmie VHF – nalezy wybrac model obslugujacy zarowno UHF, jak i VHF.

Wsrod sprawdzonych producentow wymienia sie hiszpanska marke Televes oraz polska Telkom-Telmor:

• Televes V MIX Combo – antena aktywna UHF/VHF, wbudowany wzmacniacz, wzmocnienie do 20 dB, ok. 179–225 zl
• Televes DINOVA BOSS – automatyczna regulacja wzmocnienia, UHF/VHF, ok. 225–260 zl
• Telkom-Telmor – anteny kierunkowe UHF, pasywne i aktywne, od ok. 60 zl
• Anteny pokojowe (Cabletech i inne) – od ok. 40 zl, zasieg rzadko przekracza 10–15 km

Montaz anteny na dachu lub elewacji zapewnia lepszy odbior – sygnal naziemny traci na sile przy przejsciu przez sciany i przeszkody. Instalacja na maszcie o wysokosci 2–3 m nad kalenica dachu daje optymalne rezultaty.

Koszty instalacji i akcesoriow

Koszt kompletnej instalacji sklada sie z ceny sprzetu, materialow oraz robocizny. Orientacyjne zakresy cenowe:

W cenie montazu anteny instalator zazwyczaj obejmuje dojazd, zamocowanie, poprowadzenie kabla, podlaczenie i konfiguracje wyszukiwania kanalow. Jesli masz juz antene, ale sygnal jest slaby, samo ustawienie anteny bywa tansze niz wymiana calej instalacji. Naprawa anteny bywa konieczna po wichurach, uderzeniach pioruna lub po wieloletnim eksploatowaniu – najczesciej wymienia sie kabel, wzmacniacz lub sama antene.

Jak samodzielnie ustawic antene naziemna

Ustawienie anteny na wlasciwy nadajnik to najwazniejszy krok. Zanim zaczniesz, sprawdz na stronie Emitel (operatora nadajnikow), gdzie znajduje sie najblizszy nadajnik – otrzymasz informacje o kierunku i numerze kanalu. Do precyzyjnego ustawienia przydaje sie miernik sygnalu, ale wielu osobom wystarcza menu diagnostyczne w telewizorze lub dekoderze:

• Zamontuj antene na maszcie lub uchwycie sciennym – upewnij sie, ze jest stabilnie przymocowana
• Skieruj antene w strone nadajnika – w okolicach Warszawy nadajniki znajduja sie m.in. przy PKiN i w Raszynie
• Wlacz telewizor lub dekoder i znajdz sekcje z informacja o sile i jakosci sygnalu
• Obracaj antene powoli o kilka stopni, obserwujac wskaznik – zatrzymaj sie w pozycji z najlepszymi parametrami
• Dokrec sruby i sprawdzaj sygnal po kazdym dokreceniu – zmiana napiecia masztu moze przesunac kierunek
• Uruchom automatyczne wyszukiwanie kanalow – powinno znalezc wszystkie programy z dostepnych multipleksow

Jesli brakuje kanalow z konkretnego multipleksu, najczestsza przyczyna jest nieodpowiednie ustawienie anteny lub brak obslugi pasma VHF (MUX-8). Warto przestroic antene lub wymienic ja na model obslugujacy oba pasma.

Najczestsze usterki i jak je usunac

Wiekszosc problemow z odbiorem da sie zdiagnozowac i naprawic samodzielnie:

• Brak sygnalu na wszystkich kanalach – sprawdz kabel antenowy (czy nie jest przegnity, czy zlacza nie sa skorodowane) oraz zasilanie wzmacniacza
• Brak kanalow z jednego multipleksu – antena jest zle skierowana albo nie obsluguje pasma danego multipleksu. Przestroic antene lub dobrac model z VHF
• Obraz sie zacina, klatkuje – sygnal na granicy odbioru. Dociagnij zlacza, wymien kabel na grubszy (np. Triset-113 z tlumieniem 5 dB/100 m przy 800 MHz) lub dodaj wzmacniacz. Uwazaj: nadmiar wzmocnienia tez szkodzi
• Znikajacy sygnal przy deszczu lub wietrze – woda dostaje sie do zlacza lub kabla. Zabezpiecz polaczenie tasma izolacyjna i oslona przeciwdeszczowa
• Telewizor nie wyszukuje kanalow mimo sprawnej anteny – sprawdz, czy wybrano zrodlo „antena" w ustawieniach i czy tuner obsluguje DVB-T2/HEVC. Jesli nie – podlacz zewnetrzny dekoder

Niektore usterki wymagaja instalatora – zwlaszcza gdy antena jest zamontowana wysoko, a Ty nie masz doswiadczenia w pracy na wysokosci. Profesjonalna naprawa anteny trwa zazwyczaj 1–2 godziny i obejmuje diagnostyke, wymiane uszkodzonych elementow oraz ponowne ustawienie kierunkowe.

Kabel, zlacza i wzmacniacz – elementy, ktorych nie wolno lekcewazyc

Jakosc kabla koncentrycznego ma bezposredni wplyw na stabilnosc odbioru, zwlaszcza przy odcinkach powyzej 15–20 m. Tanie kable maja wieksze tlumienie i slabsze ekranowanie, co oznacza zrywanie obrazu. Polecane: Triset-113 (ok. 3 zl/mb) oraz Cablesat – oba o niskim tlumieniu i solidnym ekranowaniu. Zlacza maja znaczenie – zle zacisniety lub zardzewialy styk potrafi zniwelowac przewage dobrej anteny. Wzmacniacz antenowy stosuj tylko przy slabym sygnale (duza odleglosc, przeszkody). Przy silnym sygnale pogorszy jakosc – podbije tez zaklocenia. Sprawdzone modele: Telkom-Telmor WM-10 (ok. 30–50 zl) lub Terra MA030 (ok. 40–60 zl). Zasilanie wzmacniacza realizuje sie przez dekoder lub zasilacz wpiety w gniazdko.

• Czy musze wymienic telewizor, zeby ogladac DVB-T2?

  Nie. Wystarczy dokupic zewnetrzny dekoder DVB-T2/HEVC, ktory podlaczasz przez HDMI lub SCART. Koszt zaczyna sie od okolo 80 zl.

• Czy kazda antena odbierze wszystkie multipleksy DVB-T2?

  Nie kazda. Wiekszosc multipleksow nadaje w UHF, ale MUX-8 dziala w VHF. Aby odbierac wszystkie kanaly, antena musi obslugiwac oba pasma – np. Televes V MIX Combo.

• Dlaczego po zmianie standardu mam mniej kanalow niz wczesniej?

  Najczesciej antena jest zle ustawiona lub nie obsluguje pasma VHF. Przestroic antene na wlasciwy nadajnik i uruchomic automatyczne wyszukiwanie, a jesli brakuje MUX-8 – wymienic antene na model UHF/VHF.

• Czy wzmacniacz antenowy zawsze poprawia odbior?

  Nie. Wzmacniacz podbija sygnal razem z zakloceniami. Przy silnym sygnale z nadajnika moze pogorszyc jakosc. Stosuj go wylacznie przy duzej odleglosci od nadajnika lub wielu przeszkodach terenowych.

• Czy moge samodzielnie zamontowac antene naziemna?

  Tak, jesli antene montujesz na balkonie, scianie lub niskim maszcie. Do instalacji na dachu powyzej 3 m zalecamy instalatora ze wzgledow bezpieczenstwa. Samo ustawienie kierunkowe jest mozliwe samodzielnie – wystarczy menu telewizora i cierpliwosc.

• Ile kosztuje kompletna instalacja anteny z dekoderem?

  Zakup anteny zewnetrznej UHF/VHF (80–260 zl), dekodera DVB-T2/HEVC (80–190 zl), kabla i akcesoriow (30–80 zl) oraz uslugi montazu anteny (200–350 zl) to lacznie wydatek rzedu 390–880 zl. W wielu przypadkach wystarczy sam dekoder i ustawienie istniejacej anteny – wtedy koszty sa znacznie nizsze.