Telewizja satelitarna przeszla w ostatnich latach rewolucje technologiczna. Przejscie z kompresji MPEG-2 na DVB-S2 z kodekiem HEVC (H.265) pozwolilo nadawcom zmiescic znacznie wiecej danych w tym samym pasmie transmisji. Ta sama antena, ktora przez dekade bezproblemowo odbierala kanaly SD i HD, moze nie poradzic sobie z sygnalem 4K UHD. Problem nie tkwi w samej antenie jako urzadzeniu – nie istnieje przeciez osobna „antena do 4K". Roznica polega na tym, ze transmisja 4K jest znacznie bardziej wymagajaca pod wzgledem jakosci sygnalu wejsciowego. Kompresja HEVC wykorzystuje zaawansowane algorytmy, ktore potrzebuja stabilnego, pozbawionego zaklocen sygnalu. Jesli sygnal docierajacy do dekodera jest zbyt slaby lub zaszumiony, dekoder nie jest w stanie poprawnie zdekodowac strumienia danych. Objawia sie to zacinaniem obrazu, pojawianiem sie artefaktow lub calkowitym zanikiem odbioru. Warto zdac sobie sprawe, ze przejscie na 4K to nie tylko zakup nowego telewizora i dekodera. To czesto koniecznosc przejrzenia i wymiany calego zestawu: czaszy anteny, konwertera LNB (Low Noise Block, czyli wzmacniacz sygnalu zamontowany przy antenie), kabla koncentrycznego oraz zlaczy. Stary zestaw, ktory przez lata dobrze sluzyl dekoderowi SD, moze po prostu nie podolac nowym wymaganiom. W tym poradniku przeprowadzimy cie przez caly proces dostosowywania instalacji satelitarnej do odbioru 4K, podajac konkretne modele, parametry i orientacyjne ceny.

Kiedy wymiana anteny jest konieczna

Zanim zainwestujesz w nowy sprzet, warto ocenic stan obecnej instalacji. Jesli antena ma ponad 10–15 lat, jest porysowana, zdeformowana lub ma mniej niz 80 cm srednicy, to jej wymiana to nie kaprys, a koniecznosc. Stary zestaw z dekoderem Polsat Box HD mogl spokojnie pracowac na antenie 60 cm, ale nowy dekoder 4K jest znacznie bardziej wymagajacy. Powierzchnia reflektora z czasem utlenia sie i traci gladkosc. Ramie mocujace konwerter odksztalca sie – wystarczy kilka milimetrow odchylki, zeby jakosc sygnalu wyraznie spadla. Mala srednica, powiedzmy 60 cm, po prostu zbiera mniej sygnalu niz 80 czy 90 cm. Na satelicie Hotbird 13°E, skad nadawana jest wiekszosc polskich kanalow, roznica miedzy 60 a 90 cm antena jest naprawde odczuwalna, szczegolnie przy zachmurzonym niebie. Aby sprawdzic stan obecnej instalacji, popros instalatora – albo zrob to samodzielnie przy uzyciu miernika sygnalu – o pomiar MER (Modulation Error Ratio, czyli wspolczynnik bledow modulacji). To podstawowy parametr jakosci sygnalu przy DVB-S2. Nie wystarczy sama moc sygnalu – liczy sie wlasnie MER. Jesli miernik pokazuje wynik ponizej 10–12 dB, masz problem, ktory nowy dekoder 4K odsloni z cala bezwzglednoscia.

Jaka antene wybrac do odbioru 4K

Na rynku znajdziesz anteny w roznych rozmiarach i wykonaniach. Do odbioru kanalow z Hotbird 13°E w Polsce wystarczy zazwyczaj 80 cm, choc w obszarach z czestymi opadami lub w lokalizacjach z utrudnionym widokiem na satelite warto rozwazyc 90 cm. Ponizej przedstawiamy porownanie popularnych rozmiarow anten i ich zastosowanie:

Warto rozwazyc anteny polskiego producenta Corab, ktory zdobywa nagrody na branzowych targach. Model Corab COR-900SAE-J o srednicy 90 cm to solidna stalowa czasza ocynkowana ogniowo, malowana proszkowo. Dostepna jest rowniez wersja aluminiowa COR-900SAE-AL-J, lzejsza i bardziej odporna na korozje. Obie wersje sa przystosowane do odbioru kanalow w jakosci HD i 4K. Material i jakosc wykonania maja ogromne znaczenie. Czasza musi utrzymywac precyzyjny ksztalt przez wiele lat. Aluminium jest lekkie i odporne na korozje, stal ocynkowana ogniowo jest trwala i odporna na odksztalcenia. Malowanie proszkowe chroni przed promieniowaniem UV i wilgocia. Wszelkie odksztalcenia, nierownosci powierzchni czy korozja dyskwalifikuja antene – precyzja wykonania ma bezposredni wplyw na jakosc odbieranego sygnalu.

Konwerter LNB – serce instalacji

Konwerter (LNB) to urzadzenie zamontowane na ramieniu anteny, ktore zamienia sygnal o czestotliwosci 11–12 GHz na nizsze czestotliwosci przesylane kablem do dekodera. Bez dobrego konwertera nie wykorzystasz mozliwosci dekodera 4K. Najwazniejszym parametrem jest wspolczynnik szumow (noise figure). Do odbioru 4K warto szukac modeli o szumach 0,1–0,3 dB. Im nizszy wspolczynnik, tym mniej dodanego szumu i lepszy stosunek sygnalu do zaklocen. Druga sprawa to liczba wyjsc, ktora dobieramy do liczby dekoderow i funkcji nagrywania. Oto najwazniejsze typy konwerterow:

• Single – jedno wyjscie do jednego dekodera bez nagrywania. Dzis coraz rzadziej ma sens w nowoczesnych instalacjach.
• Twin – dwa wyjscia, wystarczajace do dekodera z funkcja PVR (nagrywania) lub dwoch odbiornikow.
• Quad – cztery niezalezne wyjscia dla kilku pokoi lub dekoderow.
• Unicable/dCSS – technologia jednokablowa, umozliwia podlaczenie wielu tunerow po jednym kablu. Idealna do nowoczesnych instalacji.

Do domowej instalacji z jednym dekoderem 4K najczesciej wystarczy konwerter Twin. Jesli planujesz nagrywac jeden kanal i ogladac inny jednoczesnie, model Quad bedzie lepszym wyborem. Konwerter Wideband, dedykowany do dekodera Canal+ Ultrabox 4K, kosztuje okolo 78 zl. Standardowy konwerter Twin z niskim wspolczynnikiem szumow 0,1 dB to wydatek rzedu 30–65 zl. Model Unicable II od Inverto, obslugujacy do 24 tunerow, to koszt okolo 120–160 zl.

Kabel koncentryczny – najslabsze ogniwo

Wielu instalatorow podkresla, ze to wlasnie kabel, a nie antena, bywa przyczyna problemow z sygnalem 4K. Na kablu koncentrycznym nie wolno oszczedzac – to najslabsze ogniwo potrafi zniweczyc zysk najlepszej czaszy. Kabel musi miec impedancje 75 ? (standard dla telewizji satelitarnej), niskie tlumienie sygnalu oraz wysoka skutecznosc ekranowania. Oto na co zwrocic uwage przy wyborze:

• Zyla miedziana – pelna miedz o srednicy minimum 1,0 mm ogranicza tlumiennosc na wysokich czestotliwosciach. Unikaj kabli ze stalowa zyla miedziowana.
• Ekranowanie – klasa A, A+ lub A++ z pokryciem oplotu minimum 77%. Podwojna folia aluminiowa i gesty oplot to standard dla sygnalu 4K.
• Pokrycie – do zastosowan zewnetrznych wybieraj kabel zelowany w plaszczu PE, odporny na UV, wilgoc i temperatury.
• Dlugosc – lepiej polozyc jeden ciagly odcinek niz stosowac przedluzki i dodatkowe zlacza. Kazde dodatkowe polaczenie to potencjalne miejsce utraty sygnalu.

Sprawdzone marki kabli to Televes T-100 (zyla miedziana 1,13 mm, oplot 77%) oraz Triax. Kabel koncentryczny dobrej jakosci kosztuje od 2 do 4 zl za metr biezacy. Do typowej instalacji potrzebujesz 10–15 metrow kabla. Nie zapomnij o zlaczach typu F – powinny byc wykonane z niklowanej miedzi, odporne na korozje. Komplet zlaczy to koszt kilku zlotych za sztuke.

Ustawienie anteny – precyzja ma znaczenie

Precyzyjne ustawienie anteny to podstawa stabilnego odbioru 4K. Dla satelity Hotbird 13°E, z ktorego nadawane sa polskie pakiety Polsat Box i Canal+, parametry ustawienia dla Warszawy to azymut okolo 190 stopni i elewacja okolo 30 stopni. Dokladne wartosci zaleza od konkretnej lokalizacji i mozna je obliczyc za pomoca kalkulatorow dostepnych w internecie lub aplikacji mobilnych. Ustawienie anteny krok po kroku:

1. Wyznacz wartosci azymutu, elewacji i skretu konwertera (skew) dla swojej lokalizacji.
2. Zamontuj maszt anteny pionowo, uzywajac poziomicy. Maszt musi byc absolutnie stabilny.
3. Ustaw wstepnie czasze zgodnie z wyliczonymi parametrami.
4. Podlacz miernik sygnalu do konwertera i delikatnie koryguj polozenie anteny w obu plaszczyznach.
5. Precyzyjnie skrec konwerter zgodnie z obliczonym katem skew.
6. Sprawdz pomiar MER – wartosc powyzej 12 dB oznacza dobry sygnal, powyzej 15 dB – doskonaly.

Profesjonalny miernik sygnalu AS07STCA-4K umozliwia pomiar sygnalu satelitarnego DVB-S2 w kompresji HEVC, mierzac parametry MER, Link Margin, CBER i VBER. Taki miernik to wydatek rzedu 300–600 zl. Prostsze mierniki satelitarne sa dostepne juz od 23–50 zl, choc nie oferuja tak precyzyjnych pomiarow. Jesli nie czujesz sie na silach, by samodzielnie ustawic antene, zlec to profesjonaliscie. Montaz anteny satelitarnej z ustawieniem na balkonie kosztuje orientacyjnie 150–250 zl, na dachu 200–300 zl. Samo ustawienie anteny na satelite to koszt 100–150 zl. Usluga serwisowa lub naprawa anteny to wydatek rzedu 150–250 zl plus ewentualny koszt materialow.

Dekodery 4K dostepne na polskim rynku

Aby odbierac kanaly w 4K, potrzebujesz dekodera obslugujacego standard DVB-S2 z kompresja HEVC. Na polskim rynku dostepne sa urzadzenia od dwoch glownych operatorow:

Wszystkie wymienione dekodery 4K oferowane sa wylacznie na wynajem w ramach umowy z operatorem. Jedynym modelem dostepnym czasem w sprzedazy detalicznej jest Polsat Box Evobox Stream, przeznaczony do ofert internetowych. Dostepne sa rowniez moduly CAM CI+ dla obu operatorow – Canal+ oferuje modul CAM ECP, a Polsat Box modul CAM CI+ – ktore mozna wlozyc do telewizora z wbudowanym tunerem satelitarnym.

Podsumowanie kosztow modernizacji instalacji

Przygotowalismy zestawienie orientacyjnych kosztow modernizacji instalacji satelitarnej do odbioru 4K. Pamietaj, ze ceny moga sie roznic w zaleznosci od producenta, sklepu i lokalizacji:

Czesto zadawane pytania

• Czy kazda antena satelitarna nadaje sie do odbioru 4K?

  Technicznie rzecz biorac, nie istnieje osobna antena „do 4K". Kazda antena offsetowa, ktora zapewnia mocny i stabilny sygnal, poradzi sobie z transmisja 4K. Kluczowe sa: odpowiednia srednica (minimum 80 cm), dobry stan techniczny czaszy oraz precyzyjne ustawienie. Stara, zdeformowana antena 60 cm nie zapewni wystarczajacej jakosci sygnalu dla 4K.

• Jaka jest minimalna srednica anteny do odbioru 4K w Polsce?

  Minimalna sensowna srednica to 80 cm, ale zalecana to 90 cm. Wieksza czasza zapewnia wiekszy zapas sygnalu, ktory przydaje sie przy zlej pogodzie. W rejonach wschodniej Polski, gdzie sygnal z satelity Hotbird jest nieco slabszy, warto rozwazyc antene 100 cm.

• Czy musze wymieniac konwerter przy przejsciu na 4K?

  Nie zawsze, ale czesto warto. Jesli twoj konwerter ma wspolczynnik szumow powyzej 0,3 dB, wymiana na model z szumami 0,1 dB wyraznie poprawi jakosc odbioru. Nowe konwertery sa tez lepiej przystosowane do pracy z sygnalem DVB-S2 HEVC.

• Ile kosztuje profesjonalny montaz anteny satelitarnej?

  Montaz anteny z ustawieniem na balkonie kosztuje orientacyjnie 150–250 zl, na dachu 200–300 zl. Samo ustawienie anteny na satelite to koszt 100–150 zl. Usluga serwisowa lub naprawa anteny to wydatek rzedu 150–250 zl plus koszt materialow. Ceny moga sie roznic w zaleznosci od lokalizacji i stopnia skomplikowania instalacji.

• Jaki kabel koncentryczny wybrac do odbioru 4K?

  Do odbioru 4K potrzebujesz kabla koncentrycznego o impedancji 75 ? z pelna miedziana zyla (minimum 1,0 mm srednicy), podwojnym ekranowaniem (folia aluminiowa plus gesty oplot minimum 77% pokrycia) i klasa ekranowania A lub A+. Sprawdzone marki to Televes T-100 i Triax. Kabel dobrej jakosci kosztuje 2–4 zl za metr.

• Jakie parametry sygnalu sa wazne przy odbiorze 4K?

  Najwazniejszym parametrem jest MER (Modulation Error Ratio). Dla stabilnego odbioru 4K wartosc MER powinna wynosic minimum 10–12 dB, a optymalnie powyzej 15 dB. Nie wystarczy sama moc sygnalu – liczy sie stosunek sygnalu do szumu, ktory mierzony jest wlasnie przez MER.